(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.52. అధ్యాయః 052
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
అనుగీతోపదేశానంతరం కృష్ణార్జునాభ్యాం హాస్తినపురంప్రతి ప్రస్థానం॥ 1 ॥ తత్ర మధ్యేమార్గమర్జునేన కృష్ణంప్రతి స్తుతిపూర్వకం వ్యాసనారదాదిభ్యః స్వస్య కృష్ణయాథాత్ంయావగతినివేదనం॥ 2 ॥ తతః కృష్ణేన సహార్జునేన హాస్తినపురమేత్య ధృతరాష్ట్రాదిభ్యః పాదాభివాదనం॥ 3 ॥ తతో యుధిష్ఠిరాద్యనుమత్యా సుభద్రామానీయ సహసాత్యకినా ద్వారకాంప్రతి ప్రస్థానం॥ 4 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

తతోఽభ్యనోదయత్కృష్ణో యుజ్యతామితి దారుకం।
ముహూర్తాదివ చాచష్ట యుక్తమిత్యేవ దారుకః॥ 14-52-1(93859)
తథైవ చానుయాత్రాణి చోదయామాస పాండవః।
సన్నహ్యధ్వం ప్రయాస్యామో నగర గజసాహ్వయం॥ 14-52-2(93860)
ఇత్యుక్తాః సైనికాస్తే తు సజ్జీభూతా విశాంపతే।
ఆచఖ్యుః సజ్జమిత్యేవం పార్థాయామితతేజసే॥ 14-52-3(93861)
తతస్తౌ రథమాస్థాయ ప్రయాతౌ కృష్ణపాండవౌ।
వికుర్వాణౌ కతాశ్చిత్రాః ప్రీయమాణౌ విశాంపతే॥ 14-52-4(93862)
రథస్థం తు మహాతేజా వాసుదేవం ధనంజయః।
పునరేవాబ్రవీద్వాక్యమిదం భరతసత్తమ॥ 14-52-5(93863)
త్వత్ప్రసాదాజ్జ్యః ప్రాప్తో రాజ్ఞా వృష్ణికులోద్వహ।
నిహతాః శత్రవశ్చాపి ప్రాప్తం రాజ్యమకంటకం॥ 14-52-6(93864)
నాథవంతశ్చ భవతా పాండవా మధుసూదన।
భవంతం ప్లవమాసాద్య తీర్ణాః స్మ కురుసాగరం।
`భక్తాంస్త్వమాశ్రితానస్మాన్పాలయాముత్ర చేహ చ।' 14-52-7(93865)
విశ్వకర్మన్నమస్తేఽస్తు విశ్వాత్మన్విశ్వసత్తమ।
తథా త్వామభిజానామి తథా చాహం భవాన్మతః॥ 14-52-8(93866)
త్వత్తేజఃసంభవో నిత్యం హుతాశో మధుసూదన।
రతిః క్రీడామయీ తుభ్యం మాయా తే రోదసీ విభో॥ 14-52-9(93867)
త్వయి సర్వమిదం విశ్వం యదిదం స్థాణు జంగమం।
త్వం హి సర్వం వికురుషే భూతగ్రామం చతుర్విధం॥ 14-52-10(93868)
పృథివీం చాంతరిక్షం చ తథా స్థావరజంగమం।
హసింతం తేఽమలా జ్యోత్స్నా ఋతవశ్చేంద్రియాణి తే॥ 14-52-11(93869)
ప్రాణో వాయుః సతతగః క్రోధో మృత్యుః సనాతనః।
ప్రసాదే చాపి పద్మా శ్రీర్నిత్యం త్వయి మహామతే॥ 14-52-12(93870)
రతిస్తుష్టిర్ధృతిః క్షాంతిర్మతిః కాంతిశ్చరాచరం।
త్వమేవేహ యుగాంతేషు నిధనం ప్రోచ్యసేఽనధ॥ 14-52-13(93871)
సుదీర్ఘేణాపి కాలేన న తే శక్యా గుణా మయా।
ఆత్మా చ పరమో వక్తుం నమస్తే నలినేక్షణ॥ 14-52-14(93872)
విదితో మే సుదుర్ధర్ష నారదాద్దేవలాత్తథా।
కృష్ణద్వైపాయనాచ్చేవ తథా కురుపితామహాత్॥ 14-52-15(93873)
త్వయి సర్వం సమాసక్తం త్వమేవైకో జనేశ్వరః।
యచ్చానుగ్రహసంయుక్తమేతదుక్తం త్వయాఽనఘ॥ 14-52-16(93874)
ఏతత్సర్వమహం సంయగాచరిష్యే జనార్దన।
ఇదం చాద్భుతమత్యంతం కృతమస్మత్ప్రియేప్సయా॥ 14-52-17(93875)
యత్పాపో నిహతః సంఖ్యే కౌరవ్యో ధృతరాష్ట్రజః।
త్వయా దగ్ధం హి తత్సైన్యం మయా విజితమాహవే॥ 14-52-18(93876)
భవతా తత్కృతం కర్మ యేనావాప్తో జయో మయా।
దుర్యోధనస్య సంగ్రామే తవ బుద్ధిపరాక్రమైః॥ 14-52-19(93877)
కర్ణస్య చ వధోపాయో యథావత్సంప్రదర్శితః।
సైంధవస్య చ పాపస్య భూరిశ్రవస ఏవ చ॥ 14-52-20(93878)
`తస్మాత్త్వమేవ సంచింత్య హితం కురు యథా తథా।'
అహం చ ప్రీయమాణేన త్వయా దేవకినందన।
యదుక్తస్తత్కరిష్యామి న హి మేఽత్ర విచారణా॥ 14-52-21(93879)
రాజానం చ సమాసాద్య ధర్మాత్మానం యుధిష్ఠిరం।
చోదయిష్యామి ధర్మజ్ఞ గమనార్థం తవానఘ॥ 14-52-22(93880)
ఆహృతం హి మమైతత్తే ద్వారకాగమనం ప్రభో।
అచిరాదేవ ద్రష్టా త్వం మాతులం మే జనార్దన।
బలదేవం చ దుర్ధర్షం తథాఽన్యాన్వృష్ణిపుంగవాన్॥ 14-52-23(93881)
ఏవం సంభాషమాణౌ తౌ ప్రాప్తౌ వారణసాహ్వయం।
తథా వివిశతుశ్చోభౌ సంప్రహృష్టనరాకులం॥ 14-52-24(93882)
తౌ గత్వా ధృతరాష్ట్రస్య గృహం శక్రగృహోపమం। 14-52-25(93883)
దదృశాతే మహారాజ ధృతరాష్ట్రం జనేశ్వరం॥ 14-52-25(93884)
విదురం చ మహాబుద్ధిం రాజానం చ యుధిష్ఠిరం।
భీమసేనం చ దుర్ధర్షం మాద్రీపుత్రౌ చ పాండవౌ॥ 14-52-26(93885)
ధృతరాష్ట్రముపాసీనం యుయుత్సుం చాపరాజితం।
గాంధారీం చ మహాప్రజ్ఞాం పృథా కృష్ణాం చ భామినీం॥ 14-52-27(93886)
సుభద్రాద్యాశ్చ తాః సర్వా భరతానాం స్త్రియస్తథా।
దదృశాతే స్త్రియః సర్వా గాంధారీపరిచారికాః॥ 14-52-28(93887)
తతః సమేత్య రాజానం ధృతరాష్ట్రమరిందమౌ।
నివేద్య నామధేయే స్వే తస్య పాదావగృహ్ణతాం॥ 14-52-29(93888)
గాంధార్యాశ్చ పృథాయాశ్చ ధర్మరాజస్య చైవ హి।
భీమస్య చ మహాత్మానౌ తథా పాదావగృహ్ణతాం॥ 14-52-30(93889)
క్షత్తారం చాపి సంగృహ్య పృష్ట్వా కుశలమవ్యయం।
`పరిష్వజ్య మహాత్మానం వేశ్యాపుత్రం మహారథం।'
తైః సార్ధం నృపతిం వృద్ధం తతస్తౌ పర్యుపాసతాం॥ 14-52-31(93890)
తతో నిశి మహారాజో ధృతరాష్ట్రః కురూద్వహాన్।
జనార్దనం చ మేధావీ వ్యసర్జయత వై గృహాన్॥ 14-52-32(93891)
తేఽనుజ్ఞాతా నృపతినా యయుః స్వం స్వం నివేశనం।
ధనంజయగృహానేవ యయౌ కృష్ణస్తు వీర్యవాన్॥ 14-52-33(93892)
తత్రార్చితో యథాన్యాయం సర్వకామైరుపస్థితః।
కృష్ణః సుష్వాప మేధావీ ధనంజయసహాయవాన్॥ 14-52-34(93893)
ప్రభాతాయాం తు శర్వర్యాం కృత్వా పౌర్వాహ్ణికీం క్రియాం।
ధర్మరాజస్య భనం జగ్మతుః పరమార్చితౌ।
యత్రాస్తే స సహామాత్యో ధర్మరాజో మహాబలః॥ 14-52-35(93894)
తౌ ప్రవిశ్య మహాత్మానౌ తద్గృహం పరమార్చితం।
ధర్మరాజం దదృశతుర్దేవరాజమివాశ్వినౌ॥ 14-52-36(93895)
సమాసాద్య తు రాజానం వార్ష్ణేయకురుపుంగవౌ।
నిషీదతురనుజ్ఞాతౌ ప్రీయమాణేన తేన తౌ॥ 14-52-37(93896)
తతః స రాజా మేధావీ వివక్షూ ప్రేక్ష్య తావుభౌ।
ప్రోవాచ వదతాం శ్రేష్ఠో వచనం రాజసత్తమః॥ 14-52-38(93897)
వివక్షూ హి యువాం మన్యే వీరౌ యదుకురూద్వహౌ।
బ్రూతం కర్తాస్మి సర్వం వాం నచిరాన్మా విచార్యతాం॥ 14-52-39(93898)
ఇత్యుక్తః ఫల్గునస్తత్ర ధర్మరాజానమబ్రవీత్।
వినీతవదుపాగంయ వాక్యం వాక్యవిశారదః॥ 14-52-40(93899)
అయం చిరోషితో రాజన్వాసుదేవః ప్రతాపవాన్।
భవంతం సమనుజ్ఞాప్య పితరం ద్రష్టుమిచ్ఛతి॥ 14-52-41(93900)
స గచ్ఛేదభ్యనుజ్ఞాతో భవతా యది మన్యసే।
ఆనర్తనగరీం వీరస్తదనుజ్ఞాతుమర్హసి॥ 14-52-42(93901)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 14-52-43x(7869)
పుండరీకాక్ష భద్రం తే గచ్ఛ త్వం మదుసూదన।
పురీం ద్వారవతీమద్య ద్రష్టుం శూరసుతం ప్రభో॥ 14-52-43(93902)
రోచతే మే మహాబాహో గమనం తవ కేశవ।
మాతులశ్చిరదృష్టో మే త్వయా దేవీ చ దేవకీ॥ 14-52-44(93903)
సమేత్యి మాతులం గత్వా బలదేవం చ మానద।
పూజయేథా మహాప్రాజ్ఞ మద్వాక్యేన యథాఽర్హతః॥ 14-52-45(93904)
స్మరేథాశ్చాపి మాం నిత్యం భీమం చ బలినాం వరం।
ఫాల్గునం సహదేవం చ నకులం చైవ మానద॥ 14-52-46(93905)
ఆనర్తానవలోక్య త్వం పితరం చ మహాభుజః।
వృష్ణీంశ్చ పునరాగచ్ఛేర్హయమేధే మమానఘ॥ 14-52-47(93906)
స గచ్ఛ రత్నాన్యాదాయ వివిధాని వసూని చ।
యచ్చప్యన్యన్మనోజ్ఞం తే తదప్యాదత్స్వ సాత్వత॥ 14-52-48(93907)
ఇయం చ వసుధా కృత్స్నా ప్రసాదాత్తవ కేశవ।
అస్మానుపాగతా వీర నిహతాశ్చాపి శత్రవః॥ 14-52-49(93908)
స్వర్గాపవర్గవిషయం త్వద్భక్తానాం న దుర్లభం।
సంసారగహనే చేద్ధపాపాగ్నిప్రశమాంబుద॥' 14-52-50(93909)
ఏవం బ్రువతి కౌరవ్యే ధర్మరాజే యుధిష్ఠిరే।
వాసుదేవో వరః పుంసామిదం వచనమబ్రవీత్॥ 14-52-51(93910)
తవైవ రత్నాని ధనం చ కేవలం
ధరా తు కృత్స్నా తు మహాభుజాద్య వై।
యదస్తి చాన్యద్ద్రవిణం గృహే మమ
త్వమేవ తస్యేశ్వర నిత్యమీశ్వరః॥ 14-52-52(93911)
తథేత్యథోక్తః ప్రతిపూజితస్తదా
గదాగ్రజో ధర్మసుతేన వీర్యవాన్।
పితృష్వసారం త్వవదద్యథావిధి
సంపూజితశ్చాప్యగమత్ప్రదక్షిణం॥ 14-52-53(93912)
తయా స సంయక్ ప్రతినందితస్తత-
స్తథైవ సర్వైర్విదురాదిభిస్తథా।
వినిర్యయౌ నాగపురాద్గదాగ్రజో
రథేన దివ్యేన చతుర్భుజః స్వయం॥ 14-52-54(93913)
రథే సుభద్రామధిరోప్య భామినీం
యుధిష్ఠిరస్యానుమతే జనార్దనః।
పితృష్వసుశ్చాపి తథా మహాభుజో
వినిర్యయౌ పౌరజనాభిసంవృతః॥ 14-52-55(93914)
తమన్వయాద్వానరవర్యకేతనః
ససాత్యకిర్మాద్రవతీసుతావపి।
అగాధబుద్ధిర్విదురశ్చ మాధవం
స్వయం చ భీమో గజరాజవిక్రమః॥ 14-52-56(93915)
నివర్తయిత్వా కురురాష్ట్రవర్ధనాం-
స్తతః స సర్వాన్విదురం చ వీర్యవాన్।
జనార్దనో దారుకమాహ సత్వరః
ప్రచోదయాశ్వానితి సాత్యకిం తథా॥ 14-52-57(93916)
తతో యయౌ శత్రుగణప్రమర్దనః
శినిప్రవీరానుగతో జనార్దనః।
యథా నిహత్యారిగణం శతకతు-
ర్దివం తథాఽఽనర్తపురీం ప్రతాపవాన్॥ ॥ 14-52-58(93917)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి ద్విపంచసోఽధ్యాయః॥ 52 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.